Categorieën
Koninkrijk Reformatie

Terugblik op netwerkbijeenkomst van Rotterdam United

Gisteravond was ik op een bijeenkomst van Rotterdam United. We waren met 85 personen bijeen, allemaal mensen met een passie voor Jezus en de boodschap van het koninkrijk van God. De avond stond in het teken van twee vragen:

1) Welke impact heeft Corona gehad op kerk-zijn, welke krachten en zwakten van kerk-zijn heeft het zichtbaar gemaakt?
2) Hoe ziet een inclusieve kerk eruit? En welke rol speelt de Black Lives Matters beweging bij hoe wij als kerken de eenheid in Christus vormgeven in onze gemeenschappen?

Na een tweetal inspirerende toespraken van Nico van Splunter en Cynthia Haaswijk was het de beurt aan Jan Wolsheimer, directeur van Missie Nederland. Hij deelde zijn bevindingen naar aanleiding van de vele gesprekken die hij met predikanten, voorgangers, missionarissen en andere kerkleiders in de achterliggende periode heeft gevoerd. Het was een messcherp betoog, waarin duidelijk werd dat een groot deel van de christelijke kerk in Nederland zich in een verlegenheidstoestand bevindt. Men is vooral met zichzelf bezig en heeft geen boodschap voor de wereld met alle huidige crises waar we mee te maken hebben en ook geen aansluiting meer vind bij de opkomende Generatie Z (geboren tussen 1995-2010). Jan benadrukte dat het geen veroordeling of verwijt richting de kerk betreft, maar een constatering van een feit dat door een flink aantal kerkleiders zelf in de gevoerde gesprekken naar voren is gebracht.

Tijdens de discussie die op het betoog volgde, vroeg de gastheer op een gegeven moment zich hardop af: “Wat is de oplossing?”, waarop iemand antwoorde: de Geest! Een tafelgenoot van mij fluisterde daarop in mijn richting: wedergeboorte. Mijn tafelgenoot was bekend met mijn visie, maar of het serieus bedoeld was of meer als grap, weet ik (nog) niet. Het feit is wel dat ik geloof dat hier inderdaad de ‘oplossing’ ligt.

Het klinkt misschien wat onwennig, maar ik geloof zeker dat de Geest van God kan werken zonder wedergeboren mensen. Onder het oude verbond sprak men over de Geest die af en toe over mensen kwam, deze zalving was een tijdelijk iets. Het mysterie van de blijvende zalving in ons was nog verborgen (1 Johannes 2:27; HSV). Deze zogenoemde tijdelijke zalving wordt op bepaalde momenten en tijdens bepaalde perioden in de geschiedenis zichtbaar. Daarom had ook het oude verbond een bepaalde mate van heerlijkheid. Het Hebreeën-volk dat vanwege het oude verbond onder de wet van Mozes leefde, is een beeld van de mensheid die onder de vloek (wet) van zonde en dood leeft. Om God te ontmoeten moest men naar de tempel en moest er vooral geofferd worden. God werd vanwege de zonden van de mens ‘op afstand’ ervaren. Gedachten als ‘In de kerk kunnen we God ontmoeten’ en gebeden als ‘God, wilt u met uw heilige Geest in ons midden zijn’, maar ook de zalving die tastbaar is tijdens momenten van aanbidding hebben er alle schijn van dat wij ons nog in dezelfde toestand bevinden als onder het oude verbond. Weten we werkelijk wat wedergeboorte inhoudt, wat het is om vanuit / in de blijvende zalving van de Geest in ons te leven te wandelen?

In de blog over wedergeboorte waar ik hierboven naar verwees, laat ik zien waarom ik denk dat het in de christelijke kerk ontbreekt aan wedergeboren mensen en daarmee ontbreekt het ook aan een krachtig werk van de heilige Geest. Ik ben mij er terdege van bewust dat dit nogal stevige uitspraken zijn, maar met het spreekwoord ‘zachte heelmeesters maken stinkende wonden’ in mijn achterhoofd meen ik dit statement wel te kunnen maken. En ook mij gaat het niet om veroordeling of het maken van een verwijt richting de christelijke kerk en de gelovigen, maar om een constatering die aansluit bij de bevindingen van een flink aantal kerkleiders.

Als het werkelijk ontbreekt aan wedergeboren mensen, wat zou hiervan dan de oorzaak zijn? Ik heb in de achterliggende tijd al een flink aantal blogs geschreven, waarin ik aangeef dat we de oorzaak moeten zoeken bij de inhoud van de boodschap die de kerk als het (ware) evangelie beschouwt. De blijde boodschap van het koninkrijk van God is mijns inziens ondergesneeuwd onder culturele en religieuze gebruiken die tijdens het leven van Jezus van Nazareth gebruikelijk waren. Deze gebruiken zijn ontstaan vanuit het wereld-, mens- en godsbeeld van die tijd. Ik zal een van de belangrijkste voorbeelden noemen.

Ten tijde van het oude verbond ging men er vanuit dat de zonden van de mens scheiding tussen God en mens had gebracht. God bevond zich buiten de mens (buiten de schepping) en liet op gezette tijden van zich horen. Het was in die tijd ook een normale gedachte dat goden offers verlangden, waarmee ze gunstig gestemd konden worden. Bloed speelde daarbij een belangrijke rol. Het hele oude verbond met alle rituelen die daarbij kwamen kijken, verteld ons meer over hoe mensen destijds dachten, dan over God en laat ons tegelijk zien dat God aansluit bij waar de mens zich op dat moment bevindt. Tegelijk vinden we uitspraken in het oude testament, waarin God door profeten af en toe iets van zijn ware aard laat doorschemeren. Denk aan een uitspraak als: “Want in liefde heb Ik behagen en niet in slachtoffer, in kennis van God en niet in brandoffers.” (Hosea 6:6)

Hoewel ik geloof dat Paulus het juiste zicht op de ware aard van God had, sloot ook Paulus in zijn brieven aan bij de mensen van die tijd. Zolang we de Bijbel niet ontdoen van zijn culturele en religieuze context blijft er een boodschap over die heel veel overeenkomsten vertoond met de religie van het oude verbond. Het enige echte verschil is dat de offerdienst ingeruild is voor het offer dat Jezus – door zich te laten kruisiging – aan God zou hebben gebracht, waardoor wij God gunstig gezind kunnen stemmen (lees: vergeving van zonden kunnen ontvangen). Alsof Jezus het laatste en definitieve zondoffer van het oude verbond aan God zou zijn geweest. Dat strookt niet met het gegeven dat het bloed van Jezus in verband wordt gebracht met de bekrachtiging van het nieuwe verbond. Als er al sprake zou zijn van een offer dan een offer van het nieuwe verbond en dus niet het laatste zondoffer van het oude verbond. Helaas is de christelijke kerk, mijns inziens al heel snel, weer teruggekeerd naar de boodschap van het oude verbond (de oude wijn). Paulus waarschuwde er al voor in zijn brief aan de Galaten. En deze terugkeer zien we ook terug in de vertalingen van de Bijbel die wij tot onze beschikking hebben. Ook hier heb ik meerdere blogs aan gewijd.

Hoe dierbaar ons het beeld ook mag zijn van een vader die zijn oudste zoon op een gruwelijke manier laat afslachten, omdat hij anders zijn genade niet aan zijn andere kinderen zou kunnen betonen; deze voorstelling van zaken is gebaseerd op een godsbeeld, waarbij men niet terugdeinsde voor de gedachte dat goden mensenoffers verlangden. Dat de christelijke kerk met deze boodschap in onze tijd geen aansluiting meer vind, is godzijdank volkomen logisch en terecht! God heeft geen bloed aan zijn handen. God is nog steeds de Vader die met open armen op zijn verloren zonen en dochters staat te wachten. God is een God van onvoorwaardelijke liefde en radicale genade en dat niet alleen voor een select groepje mensen, maar voor iedereen! In Christus is geen sprake van christen of niet-christen zijn, van nog slaaf van de zonde of daarvan al vrij zijn, van witte of zwarte mensen, enzovoort. Over een inclusieve kerk gesproken…

Nog even terug naar gisteravond. De avond werd afgesloten met het vieren van het heilig avondmaal. Het was een indrukwekkend moment, omdat alle aanwezigen de beeldspraak van het avondmaal tot op zekere hoogte hebben begrepen. Nogmaals, ik geloof niet dat Paulus (en Jezus zelf trouwens ook niet) het ‘offer’ dat Jezus bracht door zich te laten kruisigen, als een zondoffer aan God voor de vergeving van onze zonden heeft gezien. Paulus refereerde wel aan de gangbare gedachte dat met bloed een nieuw testament (verbond) werd bekrachtigd. Dat is de reden waarom het bloed van Jezus destijds als het bloed van het nieuwe verbond werd gezien. Het avondmaal was bedoeld om hier steeds weer aan herinnerd te worden, tot het moment dat het teken van de Zoon des mensen op de wolken zou verschijnen (totdat hij komt; 1 Korintiërs 11:26). Op grond van Matteüs 24:1,2,30 valt er veel voor te zeggen dat dit rond 70AD met de verwoesting van de tempel voor de toenmalige christelijke gemeente heeft plaatsgevonden. Het avondmaal was bedoeld om vol te houden en te blijven zien op de komst van het koninkrijk van God, dat voor hen nabij was. Gezien het voorgaande moeten we ons afvragen of deze manier van ‘in gedachte houden’ past bij de tijd waarin wij leven. Het eten van menselijk vlees en het drinken van bloed roepen vandaag de dag bij de meeste mensen (buiten de kerk) hele andere associaties op dan in de tijd van Jezus en Paulus. Denk bijvoorbeeld aan kannibalisme, horror, Dracula en dat soort dingen. Willen we werkelijk buiten de kerk aansluiting vinden met de boodschap van het koninkrijk, dan zullen we ons moeten bezinnen op dit soort wezenlijke zaken.

De vragen waar ik met deze blog naar toe wil zijn de volgende:

Durven we het aan om de Bijbel en onze theologie te ontdoen van al haar culturele, religieuze en tijdgebonden ideeën?

Durven we het aan om de boodschap van Jezus over het koninkrijk van God in zijn naakte waarheid te gaan verkondigen?

Durven we het aan om jonge wijn in nieuwe zakken te gaan schenken?

Voordat we ‘ja’ roepen, doen we er goed aan om de kosten te berekenen. Want dat dit heel wat zal gaan kosten, is evident. Er zullen namelijk heel wat heilige theologische huisjes moeten worden afgebroken en heel wat dierbare herinneringen en gebruiken moeten worden prijsgegeven. En vergeet niet de weerstand die dit bij christenen zal oproepen en de volksverhuizing van christenen naar kerken, waar men nog vast houdt aan het oude vertrouwde.

Persoonlijk geloof ik dat het al deze ‘moeite’ meer dan waard is. De vraag is of we als christelijke kerk een andere keus hebben? Als we werkelijk tot wedergeboorte willen komen, als zonen en dochters van God openbaar willen worden, dan zullen we de boodschap van Jezus en Paulus over het koninkrijk van God weer moeten gaan begrijpen en in de context van de huidige wereld anno 2020 weer moeten gaan voorleven en verkondigen.

Tot slot nog iets over de inhoudelijke kant van de boodschap die Jezus van Nazareth bracht. De enige keer dat Jezus verwijst naar het bloed van het nieuwe verbond is bij de inzetting van het avondmaal. Dat nieuwe verbond leidt ons naar het koninkrijk van God, waarin er sprake zal zijn van volledige bevrijding van de vloek van zonde en dood, waaronder de mensheid nog steeds gebukt gaat. Jezus verwijst nergens in zijn onderwijs naar zijn kruisiging dat als een zondoffer zou moeten dienen, waardoor we vergeving van zonden kunnen ontvangen. Het onderwijs van Jezus is gericht op het koninkrijk van God dat zich in het hier en nu kan vestigen, in een wereld die verloren dreigt te gaan. Het hele idee van ‘stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw’ komt in het onderwijs van Jezus niet voor. Om alvast nog maar een dierbaar heilig huisje te benoemen. Nog steeds verwacht het merendeel van de christenen het herstel van alle dingen in de toekomst nadat Jezus op de wolken zou zijn teruggekomen. Deze toekomstverwachting heeft zeker iets moois in zich, maar we doen er de boodschap van Jezus geen recht mee! Sterker nog, we ontkrachten er zijn oproep tot bekering mee. Jezus’ boodschap was onmiskenbaar gericht op het hier en nu, op het koninkrijk van God dat binnen in ons en zijn oproep voor vandaag de dag luidt nog steeds kort en krachtig:

Bekeert u, want het koninkrijk van God is binnen in u!

Ik dacht tijdens het schrijven van deze blog een aantel keren aan de beweging van verootmoediging, waar de afgelopen 25 jaar in Rotterdam sprake van is geweest. Zou God als antwoord op deze verootmoediging in Rotterdam willen beginnen met het maken van schoonschip binnen de christelijke kerken? Zou God de kerken in Rotterdam willen oproepen om terug te keren naar het evangelie van het koninkrijk zoals Jezus van Nazareth dat voor ogen had?

Want het is nu de tijd, dat het oordeel (gericht op herstel!) begint bij het huis Gods; als het bij ons begint, wat zal dan het einde zijn als wij ongehoorzaam blijven aan het evangelie van God?” (1 Petrus 4:17)

PS Ik ga graag in gesprek met mensen die zich herkennen in het bovenstaande. Mocht deze wake-up call gehoor vinden onder degenen die aanwezig waren op de bijeenkomst van Rotterdam United, dan hoor ik het graag! Reageren als ‘Nicodemus in de nacht’ mag uiteraard ook.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *